फोटोतील अनावश्यक वस्तू काढण्याची आयफोनची सुविधा कशी काम करते?

समजा, तुम्ही कुटुंबासोबत सहलीला गेला होता. गोड छायाचित्र घेतले, पण मागच्या बाजूला कुणाचा तरी हात किंवा रस्त्यावरील कचरापेटी आली. फोटो चांगला आहे, पण ती अनावश्यक गोष्ट डोळ्यांना खटकते. पूर्वी अशा फोटोसाठी संगणकावरील महागडे सॉफ्टवेअर किंवा फोटो एडिटिंगचे प्रशिक्षण लागायचे. आता आयफोनमध्येच एक सोपी सुविधा आली आहे, ज्यामुळे फक्त बोटाने वस्तू निवडली की ती गायब होते.

फोनमध्येच घडणारा बदल

आयफोनच्या फोटो अ‍ॅपमध्ये 'क्लीन अप' (Clean Up) नावाचे साधन आहे. तुम्ही फोटो उघडून संपादन (Edit) मध्ये गेलात की खाली एक खोडरबराचे चिन्ह दिसते. ते दाबल्यावर फोन स्वतःच फोटोतील माणसे आणि वस्तू ओळखून त्यांना हलक्या रंगात दाखवतो. ज्या वस्तू हटवायची आहे तिच्यावर बोट ठेवले की ती निवडली जाते. किंवा बोटाने तिच्याभोवती गोल फिरवले तरी चालते.

आता खरा प्रश्न असा आहे — ती वस्तू गेल्यावर तिथे काय येते? इथेच ही सुविधा इतर साध्या खोडरबरांपेक्षा वेगळी ठरते. फोन फक्त ती जागा पुसट करत नाही. तो आजूबाजूचा भाग, प्रकाश, सावल्या आणि रंग पाहतो. मग त्या रिकाम्या जागेत त्या दृश्याशी जुळणारा नवीन भाग तयार करतो. उदाहरणार्थ, भिंतीवरील खुंटी काढली तर मागचा भिंतीचा रंग आणि पोत तोच ठेवतो. त्यामुळे फोटोत भोक पडल्यासारखे वाटत नाही.

हे काम फोनमध्येच का होते?

बहुतेक फोटो एडिटिंग साधने तुमचा फोटो इंटरनेटवरील सर्व्हरवर पाठवतात, तिथे बदल करतात आणि परत पाठवतात. पण आयफोनमध्ये हे काम पूर्णपणे फोनमधील चिपवरच (ऑन-डिव्हाइस) होते. तुमचा फोटो कुठेही जात नाही. हे शक्य होते कारण नवीन आयफोनमध्ये 'न्यूरल इंजिन' नावाचा खास भाग असतो, जो फोटोतील आकार, सावली आणि रंग ओळखण्याचे काम वेगाने करतो. हा भाग म्हणजे फोनमधील अशी गणिते करणारी यंत्रणा, जी लाखो फोटोंमधून शिकलेल्या नमुन्यांवर आधारित असते.

मात्र ही सुविधा प्रत्येक आयफोनमध्ये मिळत नाही. यासाठी कमीत कमी ८ जीबी मेमरी असलेला नवीन चिप लागतो. सध्या आयफोन १५ प्रो किंवा आयफोन १६ आणि त्यानंतरच्या मॉडेल्समध्येच हे साधन उपलब्ध आहे. जुन्या किंवा बेसिक मॉडेल्समध्ये ते दिसत नाही. ही मर्यादा फोनच्या क्षमतेशी जोडलेली आहे, कंपनीच्या मनमानीने नाही.

इतर फोनमधील सुविधांशी तुलना

आयफोनची ही सुविधा एकटी नाही. गुगल फोटोमध्ये 'मॅजिक इरेझर' आणि सॅमसंगच्या गॅलेक्सी एआयमध्ये 'ऑब्जेक्ट इरेझर' अशीच साधने आहेत. तिन्ही साधने एकच मूलभूत काम करतात — फोटोतील अनावश्यक वस्तू हटवून तिथे नवीन दृश्य भरणे. फरक एवढाच की आयफोनमध्ये हे काम फोनमध्येच होते, तर काही साधने इंटरनेटवरील सर्व्हरचा वापर करतात. कोणतेही साधन शंभर टक्के अचूक नाही. गुंतागुंतीच्या पार्श्वभूमीवर किंवा अनेक वस्तू एकमेकांवर आच्छादित असतील तर बदललेला भाग जरा वेगळा दिसू शकतो.

वापरताना लक्षात ठेवण्याच्या गोष्टी

• फोटो संपादित केल्यावर मूळ आवृत्ती जपून ठेवा. नंतर बदल आवडला नाही तर मूळ फोटो परत मिळेल.
• एखादी वस्तू हटवताना तिच्या कडेच नाही, तर आजूबाजूचा भाग कसा दिसतो हेही पाहा. सावली किंवा प्रकाश जुळला नाही तर बदल स्पष्ट दिसतो.
• महत्त्वाच्या कागदपत्रांचे किंवा पुराव्याचे फोटो बदलू नका. मूळ फोटोच पुढे उपयोगी पडतो.
• हे साधन फोटो सुंदर करण्यासाठी आहे, खोटी माहिती पसरवण्यासाठी नाही. दुसऱ्याचा फोटो त्याच्या परवानगीशिवाय बदलणे टाळा.

हे साधन वापरणे सोपे आहे, पण त्यामागचे तंत्रज्ञान काही जादू नाही. तो फोटोतील लाखो ठिपके, रेषा आणि रंग यांचा नमुना पाहतो आणि त्या आधारे रिकाम्या जागेत नवीन ठिपके रंगवतो. त्यामुळेच कधी कधी तो चुकतोही. फोटोत एखादी वस्तू हटवल्यावर तिची सावली शिल्लक राहिली किंवा मागचा भाग थोडा विचित्र दिसला, तर तो फोनचा दोष नाही — ते तंत्रज्ञानाचे स्वाभाविक मर्यादा आहे. पुन्हा प्रयत्न केला की बहुतेक वेळा चांगला बदल मिळतो.