परदेशातील नातेवाईकाशी फोनवर बोलताना भाषेचा अडथळा? फोन स्वतःच थेट भाषांतर करतो, हे असे चालते

कल्पना करा, तुमचा मुलगा किंवा मुलगी परदेशात नोकरीसाठी गेले आहे. त्यांना तुमच्याशी बोलायचे आहे, पण त्यांना मराठी नीट येत नाही आणि तुम्हाला इंग्रजी येत नाही. पूर्वी अशा वेळी दोघांनाही अडचण व्हायची. आता काही नवीन स्मार्टफोनमध्ये अशी सुविधा आली आहे, जी तुमच्या बोलण्याचे तात्काळ भाषांतर करून दुसऱ्या व्यक्तीला ऐकवते. यालाच थेट भाषांतर (लाइव्ह ट्रान्सलेट) म्हणतात.

फोन आतून काय करतो?

तुम्ही फोनवर बोलता तेव्हा तुमचा आवाज हवेतून लहरींच्या रूपात फोनच्या मायक्रोफोनपर्यंत पोहोचतो. फोनमधील प्रोग्राम त्या लहरींचे रूपांतर डिजिटल आकड्यांमध्ये करतो. त्यानंतर तो प्रोग्राम तुमच्या बोलण्यातील शब्द ओळखतो. हे काम करण्यासाठी फोनमध्ये आधीच लाखो वाक्यांचा अभ्यास करून ठेवलेला असतो. त्यामुळे तो तुमचे शब्द ओळखू शकतो.

शब्द ओळखल्यानंतर फोन त्या शब्दांचे दुसऱ्या भाषेत भाषांतर करतो. हे भाषांतर करताना तो केवळ शब्दशः बदल करत नाही, तर वाक्याचा संदर्भही लक्षात घेतो. उदाहरणार्थ, 'मी ठीक आहे' या वाक्याचा अर्थ तो नेहमीच 'I am fine' असा करेल, पण 'मी ठीक आहे' असे म्हटले तर तो तेच योग्य शब्दात बदलेल. यामुळे संभाषण नैसर्गिक वाटते.

दुसऱ्या बाजूला काय ऐकू येते?

भाषांतर झाल्यावर फोन तयार झालेला नवीन आवाज दुसऱ्या व्यक्तीपर्यंत पोहोचवतो. हा आवाज संगणकाने तयार केलेला असतो, पण तो तुमच्या आवाजासारखाच वाटावा यासाठी फोन तुमच्या आवाजाची ढब लक्षात ठेवतो. त्यामुळे दुसऱ्या बाजूला बोलणारी व्यक्ती तुमचाच आवाज ऐकत असल्यासारखे वाटते. याशिवाय, फोनच्या स्क्रीनवर तुमचे बोलणे मजकुराच्या स्वरूपातही दिसते. त्यामुळे काही शब्द नीट ऐकू आले नाहीत तर ते वाचता येतात.

हे सर्व काम फोनमध्येच होते. म्हणजे तुमचा आवाज इंटरनेटवरून कुठल्याही कंपनीच्या संगणकाकडे पाठवला जात नाही. त्यामुळे तुमच्या बोलण्याची गोपनीयता टिकून राहते. शिवाय, इंटरनेट नसले तरीही ही सुविधा चालू शकते. पण लक्षात ठेवा, ही सुविधा फोनमध्ये आधीच डाउनलोड केलेली असावी लागते. काही फोनमध्ये ती वापरण्यापूर्वी एकदा इंटरनेटवरून डाउनलोड करावी लागते.

कोणत्या फोनमध्ये मिळते?

सध्या ही सुविधा सॅमसंगच्या काही नवीन गॅलेक्सी फोनमध्ये आढळते. ती फोनच्या मूळ फोन ॲपमध्येच दिली आहे. वेगळे ॲप डाउनलोड करण्याची गरज नाही. फोनमध्ये भाषा निवडल्यावर ती सुविधा आपोआप वापरता येते. ही सुविधा वापरण्यासाठी कोणतेही अतिरिक्त शुल्क द्यावे लागत नाही. फोनच्या किमतीतच ती समाविष्ट असते.

महत्त्वाचे म्हणजे, दुसऱ्या बाजूला असलेल्या व्यक्तीकडे कोणताही स्मार्टफोन असू शकतो. ती व्यक्ती जुन्या पद्धतीचा फोन वापरत असली, तरी तुमचे भाषांतर ऐकू शकते. कारण भाषांतराचे सर्व काम तुमच्या फोनमध्येच होते. दुसऱ्या व्यक्तीला काहीही करावे लागत नाही.

मर्यादा काय आहेत?

हे तंत्रज्ञान अजून पूर्ण झालेले नाही. गोंगाटाच्या ठिकाणी किंवा अस्पष्ट बोलल्यास फोन चुकीचे शब्द ओळखू शकतो. त्यामुळे भाषांतर विचित्र वाटू शकते. काही वेळा वाक्याचा खरा अर्थ हरवतो. त्यामुळे महत्त्वाच्या गोष्टी बोलताना हळू आणि स्पष्ट बोलणे चांगले. तसेच, प्रत्येक भाषेचे भाषांतर तितकेच चांगले होते असे नाही. काही भाषांसाठी फोनकडे जास्त नमुने असतात, तर काहींसाठी कमी.

आणखी एक गोष्ट लक्षात ठेवा, ही सुविधा केवळ बोलण्यासाठी आहे. तुमच्या आवाजाची नक्कल करून दुसऱ्याला फसवणे हा या सुविधेचा उद्देश नाही. पण तंत्रज्ञानाचा गैरवापर होऊ शकतो. त्यामुळे पैशांची मागणी किंवा वैयक्तिक माहिती मागितली गेल्यास फोनवरील व्यक्ती खरोखर तीच आहे का, हे दुसऱ्या मार्गाने तपासा.

वापरताना काय काळजी घ्यावी?

• स्पष्ट बोला: गोंगाटाच्या ठिकाणी फोन वापरणे टाळा. शक्य असल्यास शांत खोलीत बोला.
• हळू बोला: घाईघाईने बोलल्यास फोन शब्द चुकवू शकतो. प्रत्येक वाक्य पूर्ण होऊ द्या.
• महत्त्वाची माहिती लिहून घ्या: औषधाचे नाव, पत्ता किंवा रक्कम यांसारखी माहिती भाषांतरावर पूर्णपणे विसंबून राहू नका. लिहून घ्या किंवा पुन्हा तपासा.
• गोपनीयता जपा: फोनमध्येच प्रक्रिया होत असली, तरी सार्वजनिक ठिकाणी वैयक्तिक बाबींवर बोलणे टाळा.
• फसवणुकीपासून सावध राहा: पैसे किंवा ओळखीची माहिती मागितली गेल्यास फोनवरील व्यक्तीची खात्री पटल्याशिवाय प्रतिसाद देऊ नका.

थोडक्यात, थेट भाषांतर हे भाषेचा अडथळा दूर करण्याचे साधन आहे. पण ते माणसासारखे विचार करत नाही. ते केवळ शब्दांची जुळवाजुळव करते. त्यामुळे ते चुकू शकते. महत्त्वाच्या संभाषणात ते फक्त मदतीसाठी वापरा आणि समजून घेण्यासाठी वेळ द्या. जर तुमच्या फोनमध्ये ही सुविधा असेल, तर एकदा नातेवाईकांशी बोलून पहा. कदाचित भाषेची भीती कमी होईल आणि संवाद अधिक जिव्हाळ्याचा होईल.