तुमच्या PDF मधून दोन मराठी पॉडकास्टर गप्पा मारतात: NotebookLM चा ऑडिओ सारांश कसा वापरायचा?

समजा, उद्या सकाळी परीक्षा आहे आणि तुमच्याकडे तीन PDF चे पन्नास पाने आहेत. डोळे थकले आहेत, पण ऐकत ऐकत उरलेली उजळणी करता आली तर? NotebookLM मध्ये तुम्ही तीच PDF अपलोड करता आणि काही मिनिटांत दोन आवाज त्या अभ्यासक्रमावर हसत-बोलत चर्चा करू लागतात. ही चर्चा कोणत्याही बाहेरील माहितीवर नाही, तर तुम्ही दिलेल्या कागदांवरच आधारित असते.

आत काय घालायचे आणि बाहेर काय येते?

NotebookLM हे Google Labs ने बनवलेले वेब साधन आहे. तुम्ही एक खाते उघडता, नवीन नोटबुक तयार करता आणि त्यात तुमचे PDF, Google Docs मधील नोट्स किंवा YouTube व्हिडिओच्या लिंक टाकता. साधन त्या साहित्यातील मजकूर वाचून घेते. त्यानंतर 'Audio Overview' हा पर्याय निवडला की, तो दोन वक्त्यांमधील संवाद म्हणून ऑडिओ तयार करते. एक वक्ता प्रश्न विचारतो, दुसरा समजावून सांगतो, मध्येच हसतो, आणि एखादा मुद्दा अधोरेखित करतो. हा संवाद तुमच्या कागदातील मजकुरावरच बेतलेला असतो.

ऐकताना लक्षात येते की, प्रत्येक मुद्द्यासोबत साधन तो मुद्दा कोणत्या पानावर किंवा कोणत्या ओळीवरून घेतला हे दाखवते. यामुळे एखादी गोष्ट पटली नाही तर तुम्ही मूळ कागद उघडून तपासू शकता. बाहेरील जगातील घटना किंवा आकडे ते स्वतःहून जोडत नाही; फक्त तुमच्या साहित्यात जे आहे तेच सांगते.

हा संवाद तयार कसा होतो?

आधी साधन तुमच्या कागदांमधील मजकूर वाचून घेते आणि त्यातील मुख्य मुद्दे, व्याख्या आणि उदाहरणे वेगळी करते. नंतर ती मुद्द्यांची मांडणी करून एक संवादाची रूपरेषा तयार करते. या रूपरेषेत प्रश्न, उत्तर, उदाहरण आणि एखादी सोपी तुलना अशा गोष्टी असतात. शेवटी ती रूपरेषा दोन वेगळ्या आवाजांमध्ये बोलली जाते. आवाजात चढ-उतार, हसू आणि थांबे यांचा समावेश होतो, म्हणून तो ऐकायला नैसर्गिक वाटतो.

हे लक्षात ठेवा की, हे दोन आवाज खरे लोक नाहीत. ते संगणकाने तयार केलेले आहेत. तुमच्या कागदात एखादा मुद्दा संदिग्ध असेल, तर तो संवादही तसाच संदिग्ध राहू शकतो. म्हणून महत्त्वाच्या ठिकाणी मूळ कागद तपासणे कधीही चुकत नाही.

कोणत्या कामांना हे उपयुक्त ठरते?

• अभ्यास: पाठ्यपुस्तकाची प्रकरणे अपलोड करून प्रवासात किंवा काम करताना ऐकता येतात.
• शिक्षक: तयार केलेल्या नोट्सवरून विद्यार्थ्यांसाठी ऐकण्यायोग्य उजळणी तयार होते.
• काम: एखाद्या अहवालाचा सारांश ऐकून मुख्य मुद्दे पटकन समजतात.
• भाषा: इंग्रजी कागद असला तरी संवाद समजण्यासारख्या भाषेत ऐकता येतो.

साधन 100% मोफत आहे आणि ब्राउझरमध्ये चालते. म्हणजे वेगळे अ‍ॅप डाउनलोड करण्याची गरज नाही. Google खाते असल्यास notebooklm.google.com वर जाऊन सुरुवात करता येते.

कुठे काळजी घ्यायची?

हा ऑडिओ तुमच्याच कागदांवर आधारित असल्याने, तुम्ही दिलेली माहिती चुकीची असली तर संवादही तीच चूक पुढे नेईल. तसेच, संवादातील आवाज आणि हसू नैसर्गिक वाटले तरी तो खरा माणूस नाही. त्यामुळे ऐकताना आपली स्वतःची तपासणी सोडता कामा नये. परीक्षेची उत्तरे किंवा औषधाचे डोस यांसारख्या गोष्टींसाठी मूळ स्रोतच प्रमाण मानावा.

शेवटी, NotebookLM हे वाचनाची जागा घेणारे साधन नाही, तर वाचनाला जोड देणारे साधन आहे. जिथे डोळे थकतात किंवा वेळ कमी पडतो, तिथे ते तुमच्याच साहित्यातून एक ऐकण्यासारखी चर्चा घडवते. पण ती चर्चा तुमच्याच कागदांवर उभी आहे, हे विसरू नका.