वाहनातील एआय पाळत: आधुनिक कार तुमच्या डोळ्यांवर आणि एकाग्रतेवर कशी नजर ठेवतात?

डॅशबोर्डवर बसलेला अदृश्य जागल्या

रात्रीच्या वेळी महामार्गावरून सलग तीन तास गाडी चालवताना रस्ता शांत असतो, वाहनांचा आवाज नसतो आणि अचानक डोळ्यांवर प्रचंड झापड येते. गाडी ताशी शंभर किलोमीटर वेगाने धावत असताना केवळ दोन ते तीन सेकंदांसाठी चालकाचे डोळे मिटतात. या अत्यंत धोकादायक अवस्थेला वैद्यकीय विज्ञानात जीवघेणी डुलकी (मायक्रोसलीप) म्हणतात. या तीन सेकंदांत गाडी शंभर मीटर पुढे निघून जाते आणि भीषण अपघात घडतो. आज मात्र आधुनिक स्मार्ट कार्समध्ये असा अपघात रोखण्यासाठी एक हुशार संगणकीय पहारेकरी बसवण्यात आला आहे.

स्टिअरिंगच्या मागे एक अंधारातही स्पष्ट पाहणारा अदृश्य किरणांचा कॅमेरा (इन्फ्रारेड कॅमेरा) बसवलेला असतो. हा कॅमेरा संपूर्ण अंधारातही चालकाच्या डोळ्यांच्या हालचालींवर बारकाईने लक्ष ठेवतो. संगणक चालकाच्या पापण्यांची उघडझाप आणि डोळ्यांचा कोन (आय ॲस्पेक्ट रेशो किंवा ईएआर) सतत मोजत राहतो. डोळे सामान्यपेक्षा जास्त वेळ मिटलेले राहताच किंवा नजर रस्त्यावरून खाली मोबाईलकडे वळताच स्टिअरिंग थरथरते आणि मोठ्याने धोक्याचा भोंगा वाजून चालकाला जागे केले जाते.

स्थानिक न्यूरल चिप आणि गोपनीयतेचे रक्षण

अनेकांना प्रश्न पडतो की कारमधील हा कॅमेरा घरातील लोकांचे खाजगी संभाषण किंवा व्हिडिओ रेकॉर्ड करून इंटरनेटवर पाठवत असेल का? सुदैवाने बहुतांश नामांकित कार उत्पादक हे व्हिडिओ क्लाउडवर पाठवत नाहीत. गाडीतील स्थानिक न्यूरल प्रोसेसिंग चिपवरच हे विश्लेषण होते आणि जुना व्हिडिओ पुसून नवीन रेकॉर्ड करणारी तात्पुरती मेमरी (रोलिंग व्हिडिओ बफर) वापरली जाते. केवळ अपघात किंवा धोक्याच्या क्षणीच सुरक्षित ड्रायव्हिंगचा संगणकीकृत गुण (इव्हेंट स्कोअर) नोंदवला जातो.

मात्र व्यावसायिक मालवाहतूक कंपन्यांमध्ये (फ्लीट ऑपरेटर्स) हा डेटा मालकांकडे पाठवला जातो, ज्यामुळे ट्रक चालकांवर सतत पाळत राहते. तसेच गॉगल घातल्यास किंवा प्रखर सूर्यप्रकाशात चालकाने डोळे मिचकावताच चुकून धोक्याचा खोटा भोंगा वाजण्याची (फॉल्स पॉझिटिव्ह) तांत्रिक अडचण अनेकदा निर्माण होते.

सुरक्षित रात्रीच्या प्रवासासाठी चार महत्त्वाचे नियम

कारमधील एआय सुरक्षा यंत्रणा उपयुक्त असली तरी ती मानवी झोपेचा पर्याय ठरू शकत नाही:

• डुलकी येताच गाडी बाजूला घेऊन वीस मिनिटे झोप घ्या: चहा किंवा कॉफीने झोप केवळ तात्पुरती पुढे ढकलली जाते; मेंदूला खरी विश्रांती झोपेनेच मिळते.
• दर दोन तासांनी प्रवासात थांबा: सलग गाडी चालवण्याऐवजी दर दोन तासांनी बाहेर पडून हात-पाय मोकळे करा आणि पाणी प्या.
• डॅशबोर्डवरील कॅमेरा कधीही झाकू नका: कॅमेऱ्यासमोर पाकीट किंवा टिशू पेपर ठेवल्यास सुरक्षा यंत्रणा बंद पडते आणि अपघात रोखता येत नाही.
• कारमधील प्रायव्हसी सेटिंग्ज तपासा: तुमचा ड्रायव्हिंग डेटा परस्पर विमा कंपन्यांना विकला जात नाही ना याची खात्री कारच्या सेटिंग्जमध्ये करा.

वाहनातील एआय हे अपघातापासून वाचवणारे एक संरक्षक कवच आहे. मात्र रस्त्यावरील सर्वात मोठी सुरक्षितता ही चालकाची सतर्कता आणि जबाबदार ड्रायव्हिंगमध्येच असते.